KEHITTYVÄ
LAITOSSANAKIRJA 8.1.1996
A
| accommodation |
akkommodaatio, mukautuminen, mukauttaminen |
| account giving |
selonteko |
| activity |
aktiivisuus |
| actor-observer effect |
toimijan ja tarkkailijan eron vaikutus |
| adaptation level |
adaptaatiotaso |
| affect |
tunne |
| aggregate |
aggregaatti, ihmiskokoelma |
| aggression |
aggressio |
| altruism |
altruismi |
| anchor |
ankkuri |
| androgyny |
androgynia |
| anticonformity |
antikonformisuus |
| arbitration |
välitysmenettely |
| archival research |
arkistotutkimus, dokumenttien tutkimus |
| arousal |
aktivaatio, vireys |
| Asch´s theory of social perception |
Aschin sosiaalisen havaitsemisen teoria |
| assimilation |
assimilaatio, sulauttaminen |
| association learning |
assosiaatio-oppiminen |
| assortative mating |
valikoiva parinmuodostus |
| attachment theory |
kiintymysteoria |
| attitude salience |
asenteen aktuaalisuus |
| attitude polarization |
asenteen polarisaatio |
| attitude |
asenne |
| attribution theory |
attribuutioteoria |
| augmentation principle |
lisäämisperiaate |
| authoritarian personality |
autoritaarinen persoonallisuus |
| authoritarianism |
autoritaarisuus |
| autistic hostility |
autistinen vihamielisyys |
| autokinetic effec |
autokineettinen ilmiö |
| autonomic nervous system |
autonominen hermosto |
| availability heuristic |
saatavuusnyrkkissääntö, saatavuusheuristiikka |
B
| balance theory |
balanssiteoria |
| bargaining |
kaupankäynti, tinkiminen |
| base rate |
perustaso, lähtötaso |
| behavior |
käyttäytyminen |
| behaviorism |
behaviorismi |
| behaviorist orientation |
behavioristinen orientaatio |
| belief in just world |
usko oikeudenmukaiseen maailmaan |
| biased (memory) scanning |
harhainen muistin läpikäynti |
| biofeedback |
biopalaute |
| bogus pipeline |
huijausjohto |
| boomerang effect |
bumerangivaikutus |
| buffering effect |
puskurivaikutus |
| burnout |
loppuunpalaminen, uupuminen |
| bystander effect |
ohikulkijavaikutus |
C
| cardiovascular disease |
sydän- ja verisuonisairaus |
| caring |
huolenpito, hoiva, välittäminen |
| case study |
tapaustutkimus |
| catharsis |
katharsis |
| causal attribution |
kausaaliattribuutio |
| causal schema |
kausaaliskeema |
| central route to persuasion |
keskeinen suostuttelureitti |
| central trait |
keskeinen piirre |
| centralized communication structure |
keskitetty viestintärakenne |
| choice shift |
valintasiirtymä |
| circumscribed accuracy |
suppea tarkkuus |
| coactors |
kanssatoimijat |
| cognition |
kognitio |
| cognitive orientation |
kognitiivinen orientaatio |
| cognitive dissonance theory |
kognitiivisen dissonanssin teoria |
| cognitive structure |
kognitiivinen rakenne |
| cognitive orientation |
kognitiivinen suuntautuminen |
| cognitive balance |
kognitiivinen balanssi (Heider) |
| cognitive schema |
kognitiivinen skeema |
| cohesiveness |
kiinteys |
| collectivist culture |
kollektivistinen kulttuuri |
| communication networks |
viestintäverkosto |
| communication structure |
kommunikaatiorakenne |
| communicator erediblity |
viestin lähettäjän uskottavuus |
| comparison theory |
vertailun teoria |
| comparison level |
vertailutaso |
| competing cues |
kilpailevat vihjeet |
| competition |
kilpailu |
| copmpetitive reward structure |
kilpailullinen palkintorakenne |
| complementarity |
täydentävyys |
| compliance |
myöntyvyys |
| conative component of attitudes |
asenteen konatiivinen komponentti |
| concept |
käsite |
| confirmatory bias |
vahvistamistaipumus |
| conformity |
konformisuus |
| connotation |
konnotaatio, sivumerkitys |
| consciousness raising |
havahduttaminen, tietoisuuden nostattaminen |
| consensus |
yksimielisyys |
| consideration |
huomioonottaminen |
| consistency |
johdonmukaisuus |
| construct |
käsite |
| contact hypothesis |
kontaktihypoteesi |
| contagion |
tartunta, tarttuminen |
| content mediation |
sisällöllinen sovittelu |
| contingency models |
riippuvuusmallit |
| contrast effect |
kontrastivaikutus |
| control group |
vertailuryhmä |
| control |
kontrolli, vaikutusmahdollisuus |
| controllability |
kontrolloitavuus |
| conversational implicature |
keskustelullinen lisäoletus |
| cooperation |
yhteistoiminta |
| cooperative principle |
yhteistyöperiaate |
| cooperative reward structure |
yhteistoiminnallinen palkintorakenne |
| coping strategy |
selviytymisstrategia |
| correlation coefficient |
korrelaatiokerroin |
| correspondent inference |
vastaavuuspäätelmä |
| covariation principle |
kovariatioperiaate |
| cross-cultural research |
kulttuurien välinen, (kulttuurien) vertaileva tutkimus |
| cross-sectional research |
poikkileikkaustutkimus |
| crowding |
ahtaus, tungos |
| cultural script |
kulttuurinen skripti |
D
| debriefing |
jälkipuinti |
| defensive avoidance |
suojautuva välttäminen |
| deindividuation |
deindividuaatio, epäyksilöllistyminen |
| demand characteristics |
vihjeet odotetusta käyttäytymisestä, tilannevaateet,
vihjepiirteet |
| denotation |
denotaatio, käsitteen ala, määritelmä |
| dependent variable |
riippuva muuttuja |
| desensitization |
poisherkistäminen |
| dialectic problem solving |
dialektinen ongelmanratkaisu |
| discounting |
"diskonttaus", vähennysperiaate (attribuutioissa) |
| discrimination |
syrjintä |
| display rules |
ilmaisusäännöt |
| distinctiveness |
erottuvuus |
| distributive justice |
jaon oikeudenmukaisuus |
| dominant response tendency |
dominantti reaktiotaipumus |
| door-in-the-face technique |
ylilyöntitekniikka |
| drive reducer |
vietin/tarpeen heikentäjä |
| dyad |
dyadi |
E
| ecology |
ekologia |
| egoism |
egoismi |
| emblems |
symbolit, tunnukset |
| emic constructs |
emic-käsitteet (sisänäkökulma) |
| empathy |
empatia |
| encounter group |
kohtaamisryhmät |
| enlightenment effect |
valistumisvaikutus (Gerger 1973) |
| entrapment |
ansaan joutuminen |
| environmental determinism |
ympäristödeterminismi |
| equality rule |
tasa-arvosääntö, tasanjakosääntö |
| equity theory |
verrannollisen oikeudenmukaisuuden teoria |
| equity rule |
tasasuhtasääntö |
| ethnocentrism |
etnosentrismi |
| ethnomethodology |
etnometodologia |
| ethology |
etologia |
| etic constructs |
etic-käsitteet |
| evaluation |
arviointi |
| evaluation apprehension |
arvioinnin, arvostelun pelko |
| evaluation research |
arviointitutkimus |
| exchange |
vaihto |
| exchange theory |
vaihto-teoria |
| excitation transfer theory |
kiihtymyksen siirtymisteoria |
| exotic bias |
eksoottisuusharha |
| expectancy confirmation sequence |
odotusten vahvistumisprosessi |
| experiment |
koe |
| experimental group |
koeryhmä |
| experimental method |
kokeellinen metodi |
| experimental realism |
kokeellinen realismi |
| experimenter expectancies |
kokeentekijän odotukset |
| experimenter bias |
kokeenjohtajan vaikutus |
| external validity |
ulkoinen validiteetti |
| extrinsic rewards |
ulkoiset palkinnot |
F
| F-scale |
F-asteikko |
| facework |
julkisivun ylläpito |
| facial affect program |
kasvojen ilmeohjelma |
| facial feedback hypothesis |
ilmepalautehypoteesi |
| false consensus bias |
yksimielisyysharha |
| family resemblance |
perheyhtäläisyys |
| field theory |
kenttäteoria |
| field experiment |
kenttäkoe |
| foot-in-the-door technique |
jalka-oven-väliin-tekniikka |
| free rider |
vapaamatkustaja |
| frustration-aggression hypothesis |
frustraatio-aggressio-hypoteesi |
| functional theory |
funktionaalinen teoria |
| fundamental attribution bias |
attribuution perusvääristymä |
| fundamental attribution error |
attribuution peruserhe |
G
| gender ratio |
sukupuolten määräsuhde |
| gender identity |
sukupuoli-identiteetti |
| gender-role norms |
sukupuoliroolinormit |
| generative theory |
generatiivinen teoria |
| Gestalt psychology |
hahmopsykologia |
| global accuracy |
yleinen tarkkuus |
| GRIT strategy (graduated reciprocation intension reduction) |
asteittainen molemminpuolisen jännityksen lieventäminen |
| group |
ryhmä |
| grounded theory |
aineistolähtöinen teoria |
| group structure |
ryhmän rakenne |
| group mind |
ryhmämieli, historiassa joukkosielu |
| group polarization |
ryhmäpolarisaatio |
| groupthink |
ryhmäajattelu |
H
| halo effet |
halo-efekti, sädekehävaikutus |
| hedonism |
hedonismi |
| helping behavior |
auttamiskäyttäytyminen |
| heuristics |
heuristiikka |
| hierarchy |
hierarkia |
| historical social psychology |
historiallinen sosiaalipsykologia |
| homeworkers |
ansiotyötä kotonaan tekevät |
| hypothesis |
hypoteesi |
I
| ideal self |
ihanneminä |
| identification |
samastuminen |
| identify |
tunnistaa |
| illusory correlation |
illusorinen korrelaatio, näennäiskorrelaatio |
| illustrators |
'kuvittajat', ´havainnollistimet´ |
| immediacy |
välittömyys |
| implicit personality theory |
implisiittinen persoonallisuusteoria |
| implicit knowledge |
implisiittinen tieto |
| impression management |
vaikutelman hallinta |
| in-group |
sisäryhmä |
| independence |
riippumattomuus |
| independent variable |
riippumaton muuttuja |
| individualist culture |
individualistinen kulttuuri |
| individualistic reward structure |
individualistinen palkkiorakenne |
| informational influence |
informaatiovaikutus |
| ingratiation strategy |
mielistelystrategia |
| initiating structure |
'rakenteen alullepano' |
| instrumental learning |
välineoppiminen |
| integrative agreement |
integroiva sopimus |
| intentionality |
tahallisuus, tarkoituksellisuus, intentionaalisuus |
| interaction |
vuorovaikutus |
| intergroup relations |
ryhmien väliset suhteet |
| intergroup behavior |
ryhmien välinen käyttäytyminen |
| internal validity |
sisäinen validiteetti |
| internalization |
sisäistäminen |
| interview |
haastattelu |
| intrinsic reward |
luontainen palkinto, sisäinen palkinto |
J
| just-world hypothesis |
oikeudenmukaisen maailman hypoteesi |
K
| kin selection |
sukulaisvalinta |
| kinesics |
kinestiikka |
L
| latitude of noncommitment |
sitoutumattomuusväli |
| latitude of acceptance |
hyväksymisväli |
| latitude of rejection |
hylkäysväli |
| learned helplessness |
opittu avuttomuus |
| least preferred coworker |
vähiten mieluisa työtoveri |
| levels of intimacy |
intimiteettitaso |
| life space |
elintila, elämänkenttä (KullervoRainion käännös) |
| Likert scale |
Likert-asteikko |
| limerence |
hullaantuminen |
| locus of control |
kontrollin sijainti (ulkoinen/sisäinen), kontrolliodotus (Vesalan
käännös) |
| locus of causality |
syysuhteen sijainti, syysuhteen paikka |
| loneliness |
yksinäisyys |
| longitudinal study |
pitkittäistutkimus |
| looking-glass self |
peiliminä |
| loss effect |
menetysefekti |
| lure technique |
houkutustekniikka |
M
| Machiavellianism |
machiavellismi |
| main effect |
päävaikutus |
| manipulation check |
manipulaation tarkistus |
| matching process |
verrantaminen |
| maximum joint payoff |
yhteistuloksen maksimi |
| measure of central tendency |
keskiluku |
| mediation |
sovittelu; välittyminen |
| mere exposure |
pelkkä tuttuus |
| meta-analysis |
meta-analyysi |
| mindfulness |
ei rutiininomainen, ajatuksen kanssa toimiminen, ajatuksella |
| mindlessness |
rutiininomainen, ajatuksetta |
| minimal group theory |
minimiryhmä teoria |
| minimax strategy (in social exchange) |
minimax-strategia |
| mirror-image |
peilikuva |
| mixed-motive |
sekamotiivi |
| modeling |
malli(sta) oppiminen |
| modern racism |
uusi rasismi |
| motivation |
motivaatio |
| mundane realism |
arkirealismi |
N
| narrowing of attention |
tarkkaavuuden kapeutuminen |
| natural categories |
luonnolliset kategoriat |
| need complementarity |
tarvejärjestelmien toisiaan täydentävyys |
| negative reinforcement |
kielteinen vahvistaminen |
| negative-state relief model |
pahasta olosta vapautumisen malli |
| neighborhood |
asuinalue, asuma-alue |
| neo-Freudians |
neofreudilaiset |
| neobehaviorism |
neobehaviorismi |
| noise |
häly |
| noncommon effect |
ei-yhteinen vaikutus (kömpelö suomennos) |
| noncontingency |
ennustettavuuden puute |
| nonverbal communication |
non-verbaalinen kommunikaatio, sanaton viestintä |
| norm |
normi |
| normative pressure |
normipaine |
| normative influence |
normivaikutus |
O
| obedience |
tottelevaisuus |
| objective self-awareness |
objektiivinen itsetiedostus |
| observational learning |
havainnoimalla oppiminen |
| open-plan office |
maisemakonttori |
| operant condiotioning |
välineellinen ehdollistaminen |
| optimal manning |
optimaalinen henkilömäärä |
| ought self |
moraalinen minä |
| out-group |
ulkoryhmä |
| overmanning |
ylimiehitys |
P
| paralanguage |
oheiskieli |
| participant observer |
osallistuva havainnoija |
| payoff matrix |
tulosmatriisi |
| peripheral route to persuasion |
perifeerinen suostuttelureitti |
| personal space |
henkilökohtainen tila |
| personality |
persoonallisuus |
| personalization |
personalisaatio |
| phenomenological approach |
fenomenologinen lähestymistapa |
| place-identy |
paikkaidentiteetti |
| pluralistic ignorance |
joukkoharha |
| polarization |
polarisaatio |
| population density |
väestötiheys |
| positive reinforcement |
positiivinen vahvistus |
| positive bias (in attitude change) |
positiivinen vääristymä |
| prejudice |
ennakkoluulo |
| primacy effect |
edellisyysvaikutus |
| priming |
pohjustus |
| prisoner`s dilemma (game) |
vangin dilemma |
| privacy |
yksityisyys |
| private self-consciousness |
tietoisuus omista sisäisistä tiloista |
| propinquity |
läheisyys |
| prosocial behavior |
prososiaalinen käyttäytyminen |
| prototype |
prototyyppi |
| proxemic rules |
läheisyyssäännöt |
| public self-consciousness |
tietoisuus itsestä sosiaalisena kohteena |
| Pygmalion effect |
Pygmalion ilmiö |
Q
| questionnaire |
kyselylomake |
R
| racism |
rasismi |
| radical behaviorism |
radikaali behaviorismi |
| randomization |
satunnaistaminen |
| reactance |
reaktanssi |
| recency effect |
jälkimmäisyysvaikutus |
| reciprocal altruism |
vastavuoroinen altruismi |
| reciprocity norm |
vastavuoroisuuden normi |
| reinforcement |
vahvistaminen |
| relative deprivation |
suhteellinen deprivaatio |
| reliability |
reliabiliteetti |
| replication |
replikaatio |
| representativeness heuristic |
edustavuusnyrkkisääntö, edustavuusheuristiikka |
| resource theory |
voimavarateoria |
| response |
responssi, vaste |
| risky shift |
'riskisiirtymä' |
| role playing |
roolinotto |
| role expectations |
rooliodotukset |
| role differentiation |
roolin eriytyminen |
| role |
rooli |
| rule-role approach |
sääntö-rooli -suuntaus |
S
| scapegoating |
syntipukiksi tekeminen |
| schema |
skeema |
| scientific management |
tieteellinen liikkeenjohto |
| script |
skripti (käsikirjoitus) |
| selective exposure |
vastaanoton valikointi/valikoiva vastaanotto |
| self disclosure |
itseä koskeva paljastus, sisimpänsä paljastaminen, avaaminen |
| self-awareness |
itsetajunta, tietoisuus itsestä |
| self-categorization |
itsekategorisointi |
| self-concept |
minäkäsitys |
| self-consciousness |
itsetiedostus, myös nolous, hämilläänolo |
| self-esteem |
itsetunto |
| self-fulfilling prophecy |
itseänsä toteuttava ennustus |
| self-handicapping strategy |
itsensä vammauttamisstrategia |
| self-monitoring |
itseä koskevien vihjeiden seuranta |
| self-perception theory |
itsehavaitsemisteoria |
| self-presentation |
itsensä esittäminen muille, esittäytyminen |
| self-schema |
minä-skeema |
| self-serving attribution bias |
oman edun vääristymä |
| semantic differential |
semanttinen erottelu |
| sex-role stereotype |
sukupuoliroolistereotypia |
| simulation |
simulaatio |
| sleeper effect |
myöhäis-, jälkivaikutus |
| social comparison |
sosiaalinen vertailu |
| social desirability response set |
sosiaalisen suotavuuden vastaustaipumus |
| social distance |
sosiaalinen etäisyys |
| social distinctiveness |
sosiaalinen erottuvuus |
| social ecology |
sosiaalinen ekologia |
| social exchange theory |
sosiaalisen vaihdon teoria |
| social facilitation |
sosiaalinen helpontuminen |
| social impact theory |
sosiaalisen vaikutuksen teoria |
| social impairment |
sosiaalinen vaikeutuminen tai estyminen |
| social indicators |
sosiaaliset indikaattorit |
| social influence |
sosiaalinen vaikuttaminen |
| social inhibition |
sosiaalinen estyminen |
| social judgment theory |
sosiaalisen arvioinnin teoria |
| social learning theory |
sosiaalisen oppimisen teoria |
| social loafing |
sosiaalinen vetelehtiminen |
| social network |
sosiaalinen verkosto |
| social representations |
sosiaaliset representaatiot |
| social responsibility norm |
sosiaalisen vastuun normi |
| social support |
sosiaalinen tuki |
| social trap |
sosiaalinen ansa, loukku |
| socialization |
sosialisaatio |
| sociobiology |
sosiobiologia |
| sociofugal spaces |
seurapakoiset tilat |
| sociogram |
sosiogrammi |
| sociopetal spaces |
seurahakuiset tilat |
| stability |
pysyvyys |
| status marker |
sosiaalinen merkitsijä |
| stereotype |
stereotypia |
| stimulus discrimination |
ärsykkeen erottaminen |
| stimulus generalization |
ärsykkeen yleistäminen, yleistyminen |
| stimulus |
stimulus, ärsyke |
| strength |
voima |
| stress |
stressi |
| structure of communication |
kommunikointirakenne, viestintärakenne |
| superego |
yliminä |
| superordinate goal |
ylemmän asteinen päämäärä |
| survey research |
kyselytutkimus |
| symbolic racism |
symbolinen rasismi |
T
| tension of obligation |
velvollisuudesta syntyvä jännitys |
| territory |
reviiri, territorio |
| Thematic Apperception Test (TAT) |
TAT-testi |
| theory |
teoria |
| theory of planned action |
suunnitellun toiminnan teoria |
| tit for tat strategy |
vaihtokauppa strategia |
| Tragedy of The Commons |
yhteismaan tragedia (kts.esim. Rosenberg) |
| trait |
piirre |
| transactionalism |
transaktionalismi |
| Type A and Type B personality |
A- ja B- tyypin persoonallisuus |
U
| ultimate attribution bias |
perimmäinen attribuutioharha |
| undermanning |
alimiehitys |
| unobtrusive method |
häiritsemätön menetelmä |
| urban overload hypothesis |
kaupunkiylikuormitus-hypoteesi |
V
| validity |
validiteetti |
| variability |
muuntelu |
| variable |
muuttuja |
| visual dominance behavior |
visuaalinen dominanssi käyttäytyminen |
W
| warm-glow effect |
lämpimän hehkun efekti |
| weapons effect |
ase-efekti |
| working self-concept |
käyttöminäkuva |
X
| xenophobia |
muukalaisvihamielisyys, muukalaispelko, ksenofobia |
|